Vandaag is het precies tien jaar geleden dat de Britten voor de Brexit stemden. De gok van David Cameron, die verschrikkelijk verkeerd uitpakte.
In 2026 zijn er al vijftien peilingen gehouden over de vraag of het een goed idee was om de Europese Unie te verlaten. Gemiddeld zegt 56 procent van de Britten van niet. Amper 31 procent vindt nog altijd dat het wel de juiste beslissing was. Dat schrijft De Tijd vandaag.
In mijn boek Houvast of Houdgreep? beschrijf ik hoe de Brexitcampagne de zogenaamde somewheres tegenover de anywheres plaatste. De wall people tegenover de web people, zeg maar. De politiek had te weinig bruggen gebouwd naar de somewheres: mensen die sterk verbonden zijn met hun omgeving en alleen maar de negatieve zaken van globalisering zien die die vertrouwde omgeving sterk veranderen. Dat werd dan afgeschoven op de EU.
Brexit stortte de Britse politiek vervolgens in een periode van grote instabiliteit. In acht jaar tijd versleet het land zes premiers: David Cameron, Theresa May, Boris Johnson, Liz Truss, Rishi Sunak en Keir Starmer.
De gewone Brit betaalde de rekening
De Leave-campagne beloofde dat een vertrek uit de Europese Unie wekelijks 350 miljoen pond zou vrijmaken voor de National Health Service. Vandaag is duidelijk dat Brexit het Verenigd Koninkrijk geen geld heeft opgebracht. Volgens een studie was de Britse economie in 2023 bijna 140 miljard pond kleiner dan ze zonder Brexit zou zijn geweest.
Ook de handel kreeg een stevige klap. Ramingen wijzen op een sterke daling van de Britse export naar en import uit de Europese Unie. Buitenlandse bedrijfsinvesteringen namen af. Andere studies schatten dat Brexit het Verenigd Koninkrijk structureel ongeveer 4 procent van zijn bruto binnenlands product kost
Ook op het vlak van asiel werd de belofte van meer controle niet waargemaakt. Voor Brexit werden jaarlijks tussen 22.000 en 46.000 asielaanvragen geregistreerd. In het jaar tot juni 2025 liep het aantal mensen dat asiel aanvroeg op tot ruim 111.000. In heel 2025 ging het om iets meer dan 100.000 mensen.
De gewone Brit betaalde de rekening. Volgens Cambridge Econometrics was de gemiddelde Brit in 2023 bijna 2.000 pond slechter af. Voor de gemiddelde Londenaar liep dat op tot bijna 3.400 pond. Omgerekend is dat ongeveer 2.300 en 4.000 euro.
De slogan Take back control van het Leave-kamp is niet bewaarheid geworden. De paradox is dat veel gewone Britten vandaag opnieuw hun vertrouwen stellen in Nigel Farage. Dat hij de kiezer tijdens de Brexitcampagne om de tuin heeft geleid, wordt hem blijkbaar niet kwalijk genomen. Ook het feit dat hij al verschillende keren zijn vertrek uit de politiek aankondigde en telkens terugkeerde met simpele oplossingen, lijkt zijn aanhang niet te deren.
De reden is eenvoudig. Farage tapt uit hetzelfde vaatje als tijdens de Brexitcampagne. Hij speelt in op het gevoel van verlatenheid bij de somewheres, de wall people. Tien jaar geleden voelden zij zich verlaten omdat ze dachten onderworpen te zijn aan Brussel. Vandaag voelen ze zich verlaten door Labour en de Conservatives.
Populist leaders are bad for the economy
In een ander hoofdstuk van mijn boek bespreek ik de economische gevolgen van populistisch beleid. Een brede waaier aan onderzoek wijst in dezelfde richting: populist leaders are bad for the economy. Dat is geen holle uitspraak, maar een conclusie die wordt gestaafd met feiten en cijfers. Een omvangrijke studie naar 51 populistische regeringsleiders stelde bijvoorbeeld vast dat het bbp per inwoner na vijftien jaar gemiddeld 10 procent lager ligt dan in een vergelijkbaar scenario zonder populistisch bestuur.
Als we opnieuw houvast willen geven aan hen die zich verlaten voelen, zullen we hun sentiment ernstig moeten nemen. Maar dat is iets anders dan een populistische economische agenda uitvoeren. Want daar zijn de gewone mensen het grootste slachtoffer van.