Een Europese Veiligheidsraad
Op 16 september 2026 luisterde ik naar de ambitieuze State of the Union toespraak van de Commissievoorzitster Ursula von der Leyen in Straatsburg. Ze stelde een eenvoudige, maar confronterende boodschap vast: de huidige systemen zijn ontworpen voor een andere wereld. Zoals ikzelf ook vaak aanhaal, is de EU niet langer meer alleen een vredesproject, maar ook een beschermingsproject. Een nieuwe Europese veiligheidsraad zou dus, volgens de Europese Commissievoorzitster, antwoorden kunnen bieden op de nieuwe realiteit.
Ik verwelkom het voorstel van Von der Leyen om binnen de Europese Unie een equivalent van artikel 4 van de NAVO te creëren, zodat lidstaten automatisch rond de tafel worden gebracht wanneer hun veiligheid of stabiliteit onder druk staat. In een wereld met cyberaanvallen, sabotage en buitenlandse inmenging is zo’n mechanisme een noodzaak.
Tegelijkertijd kan de Europese Veiligheidsraad ook de architectuur tot stand brengen om het Europees artikel 42.7 in de praktijk te verwezenlijken. Wanneer één lidstaat het slachtoffer wordt van een aanval, mag de EU niet beperkt blijven tot overleg alleen. Dan moet ze ook in staat zijn om met gevoel voor solidair, gezamenlijk op te treden. Alleen zo bouwen we een Europa dat ook daadwerkelijk beschermt.
Dat de Unie hiervoor ook een hand uitsteekt naar andere mogendheden is een stap in de juiste richting. Oekraïne, Noorwegen, Verenigd Koninkrijk en Canada moeten mee opgenomen worden in de nieuwe veiligheidsarchitectuur.
Canada: het eerste geassocieerd lid van de EU?
Een gefundeerd partnerschap met Canada was de belangrijkste aankondiging die de Commissievoorzitster deed in haar toespraak. Het idee van een “alliantie voor de toekomst”, die Canada uitzicht biedt op een geassocieerd lidmaatschap van de Unie, werd met een staande ovatie onthaald.
Helemaal terecht, want een coalitie van gelijkgezinde democratieën die economisch en defensief nauwer samenwerken, is een visie die ik al langer uitdraag. Het systeem van geassocieerd lidmaatschap kan later als model dienen voor andere democratische landen zoals Australië, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Zuid-Korea, Zwitserland, het Verenigd Koninkrijk en Japan.
De Europese economie terug op de rails
De hoogste prioriteit van de EU is economische groei realiseren. Hiermee staan of vallen alle andere ambities. Daarvoor moeten we fragmentatie in onze Europese markten wegwerken, kapitaal mobiliseren, zorgen voor betaalbare én onafhankelijke energie, sneller vergunnen en bescherming bieden tegen oneerlijke concurrentie uit China die leidt tot de-industrialisatie in Europa.
Tot slot mogen we uitkijken naar een nieuw ‘Congres van Europa’. Dit zal volgend jaar – met de 70ste verjaardag van het Verdrag van Rome – plaatsvinden. De meest intelligente koppen van Europa zullen daar samen een nieuwe visie voor Europa’s toekomst uitdenken.