Het Cypriotische voorzitterschap van de Raad van de EU is afgelopen. 1 juli nam Ierland het stokje over voor de tweede helft van 2026.
Cyprus: resultaten van zes maanden "An Autonomous Union. Open to the World"
Cyprus stelde vijf pijlers voorop: veiligheid en defensie, concurrentievermogen, openheid naar de wereld, waarden en sociale cohesie en ten slotte de meerjarenbegroting.
Bij de afsluitende Europese Top op 19 juni kreeg Cyprus lof van Raadsvoorzitter António Costa en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Zo werd het technisch werk rond het MFF 2028-2034 afgerond en de onderhandelingen naar politiek niveau getild. Daarnaast kwam er een akkoord over een steunlening van 90 miljard euro voor Oekraïne voor de periode 2026-2027. Als laatste boekten ze duidelijke vooruitgang op het vlak van uitbreiding. En dan meer specifiek voor Oekraïne, Moldavië en de Westelijke Balkan.
Het land wijst daarbij ook op resultaten voor burgers, zoals betaalbaar wonen, kritieke geneesmiddelen en de online bescherming van kinderen.
Ierland: Vooruitblik op "Strength with Unity"
Gisteren nam Ierland het dus over. Het programma rust op drie sterk vergelijkbare pijlers: concurrentievermogen, veiligheid en defensie, en waarden. Met enkele bijkomende klemtonen weliswaar. Hiermee kunnen ze het werk van Cyprus voorzetten.
- Concurrentievermogen:
Uitvoering van de “One Europe, One Market”-roadmap en voortgang op het MFF 2028-2034 staan hoog op de agenda. Ierland blijft daarnaast inzetten op minder administratieve lasten en een sterkere eengemaakte markt.
Ook de digitale en AI-transformatie krijgt veel aandacht. In het kader hiervan zal Ierland een AI-top organiseren en zal het de Europese chipsector versterken via een tweede Chips Act. We moeten inderdaad blijven investeren in de domeinen waar Europa vandaag al wereldtop is, zoals het onderzoek van Imec en de technologie van ASML. Als we die sterktes slim uitbouwen, beschermen we onze economie zonder ons af te schermen van de wereld.
Daarnaast wil Ierland ook focussen op biotechnologie. Zo willen ze de innovatie, veerkracht en concurrentiekracht van deze sector versterken. Zelf ben ik rapporteur van de Biotech Act en in het kader daarvan ontmoette ik de Ierse minister van Volksgezondheid in april. Ik kijk dan ook uit naar onze verdere samenwerking tijdens dit voorzitterschap.
- Veiligheid en defensie:
In het kader van veiligheid en defensie wil Ierland de steun aan Oekraïne voortzetten, werk maken van een nieuwe veiligheidsstrategie, de militaire mobiliteit versterken, inzetten op cyberveiligheid en het Asiel- en Migratiepact volledig uitvoeren. Daarnaast wil het ook werk maken van de “White Paper on the Future of European Defence” en de “Defence Readiness Roadmap 2030”.
Ik juich dit absoluut toe. Rusland blijft ons testen en provoceren en daar moeten we eensgezind en daadkrachtig op reageren. Het doet me dan ook deugd dat onze veiligheid stap voor stap Europeser wordt aangepakt. Hiermee valt stilaan het laatste taboe weg dat defensie uitsluitend nationaal zou zijn. We moeten onze defensiebudgetten meer gezamenlijk inzetten zodat we onze middelen efficiënter benutten en onze slagkracht vergroten. Met heldere doelstellingen, een concreet tijdspad en aandacht voor knelpunten zoals staatssteunregels en administratieve rompslomp, kunnen we een echte sprong voorwaarts maken richting een geïntegreerde Europese defensie.
- Waarden:
Ierland wil de rechtsstaat bewaken, ook in kandidaat-lidstaten, met als ambitie de eerste nieuwe toetredingen sinds 2013 voor te bereiden. Zo wil het land de toetredingsonderhandelingen met Montenegro afronden en vooruitgang boeken met Albanië, Moldavië en Oekraïne.
Zelf pleit ik voor een stapsgewijze aanpak: we mogen dit proces niet overhaasten. Toetreding van nieuwe lidstaten moet stevig verankerd zijn in duurzame hervormingen, een werkende rechtsstaat en stabiliteit in de regio. Uitbreiding blijft een moeilijk en tijdrovend proces, of je er nu voorstander of tegenstander van bent. Maar wie verder kijkt dan de waan van de dag, ziet dat de prijs van niet uitbreiden op lange termijn veel hoger uitvalt dan de moeilijkheden die uitbreiding vandaag met zich meebrengt. Even belangrijk is dat wij als Unie ons eigen huis op orde houden zodat we ook met nieuwe lidstaten goed blijven functioneren.
Ten slotte hoort hier ook een uitgesproken aandacht voor de opkomst van extreemrechts dat een reëel gevaar vormt voor onze samenleving. Denk hierbij aan de verontrustende “send them back”-taferelen vorige maand in Straatsburg. Om dit tegen te gaan willen ze lokale radiostations en betrouwbare journalistiek ondersteunen als tegenwicht tegen desinformatie en polarisatie. Ook de verdere uitvoering van de Digital Services Act past in dat verhaal.
Hiermee wil ik Cyprus ook nog bedanken voor hun uitmuntende voorzitterschap en wens ik Ierland zeer veel succes in de komende zes maanden!