"Ik de volgende premier? (lacht) Kwaadsprekerij" (HLN)

zaterdag 2 september

De Gers is een dunbevolkt departement ten westen van Toulouse, aan de voet van de Pyreneeën. Maar zelfs daar, in het midden van nergens, gaat het bij Wouter Beke (43) altijd wel ergens over. Dat hij veel gelezen heeft, zegt hij, over dingen die ertoe doen. Over respectvol samenleven bijvoorbeeld, al dan niet met hoofddoek. Of over onze sociale zekerheid en hoe je die intact houdt voor volgende generaties. "Dat doe je niet door de vierdaagse werkweek af te kondigen. En ook niet door te staken tegen een regering die de kleinste pensioenen met 9% heeft verhoogd, de leeflonen met 100 euro per gezinshoofd en de lagere lonen met 140 euro netto per maand. Er zijn in dit land nog altijd partijen en vakbonden die denken dat we op een goudader leven." Frivole vakantielectuur, kortom.

U heeft drie kinderen. Was gisteren hun eerste schooldag? Of maandag pas?

"Gisteren, op 1 september. Nette gaat naar het eerste leerjaar, Mine naar het zesde leerjaar en Warre naar het tweede middelbaar."

Het aantal moslims in Leopoldsburg, waar u burgemeester bent, ligt niet veel lager dan in Lokeren. Daar hebben beide netten omwille van het Offerfeest de start uitgesteld tot 4 september.

"Bij ons heeft niemand de vraag gesteld om dat te doen. Elke school is daar vrij in. Sommige nemen vrij voor het Offerfeest, andere voor de kermis of het carnaval. Ik bedoel: zoomen we nu niet iets te hard in op moslims? (laconiek) Ook de NMBS heeft zijn start dit jaar uitgesteld tot 4 september."

Mieke Van Hecke, voormalig hoofd van het katholieke net en straks lijsttrekker voor CD&V in Gent, vindt dat islamlessen en leerkrachten met een hoofddoek moeten kunnen. En u?

"Lessen islam en hoofddoeken zijn in grote delen van Vlaanderen geen issue, maar ik kan me inbeelden dat ze dat in een school met een grote meerderheid aan moslimleerlingen wél zijn. Liever islamlessen op school dan aparte koranscholen. Mij gaat het erom of die lessen worden gegeven met respect voor de harde basiswaarden van onze samenleving. Die moet iederen aanvaarden. Maar of de leerkracht dan een hoofddoek draagt, dat behoort tot wat ik de zachte voorwaarden noem. Ik heb zelf nog les gekregen van nonnen. Die droegen ook een hoofddoek."

Dan moet het u wel storen hoe minister Homans (N-VA) deze week een advertentie voor de Vlaamse overheid introk omdat er een vrouw met hoofddoek in figureerde.

"Ja, dat heeft mij verbaasd. De vrouw in kwestie is geen fictief personage. Amina werkt ook echt voor de Vlaamse overheid en doet dat blijkbaar goed, zonder klachten. Eerst gaf Liesbeth Homans aan dat het in Vlaanderen aan de leidende ambtenaren is om te bepalen hoe je omgaat met de hoofddoek. Zo hoort het ook, vind ik. Maar plots, onder druk van wat bagger op sociale media, grijpt de minister zelf in en capituleert ze: weg met die foto. Tja."

Moet een ambtenaar er zelf neutraal uitzien of volstaat het dat zijn of haar dienstverlening neutraal is?

"De vraag is: wat versta je onder neutraliteit? In dit geval heeft niemand geklaagd over de hoofddoek van Amina. Maar stel dat een ambtenaar zich op haar religieuze overtuiging beroept om - ik zeg maar wat - de homo aan haar loket niet te bedienen, dan is er met die hoofddoek natuurlijk wél een probleem. Dit is dus geen zwart-witdiscussie."

U klinkt behoedzaam. Wikt u elk woord sinds N-VA uw CD&V een moslimpartij heeft genoemd?

"Nee. Dat was niet de essentie van de zaak. Wat ik toen stuitend vond, was dat een coalitiepartner bij monde van een staatssecretaris (Zuhal Demir, red.) zei: 'Wij willen Vlaanderen waarschuwen voor CD&V.' Dat kan natuurlijk niet."

Voor het eerst sinds lang bent u toen met Bart De Wever gaan praten.

"Ik heb hem gezegd: 'Wat zal het zijn? Als ge het spel echt zo hard wilt spelen, dan trekken we beter meteen een streep onder deze regering. Want zo werk ik niet samen.' We stonden toen voor belangrijke maanden, die uiteindelijk geleid hebben tot een zomerakkoord dat er mag wezen. In een sfeer van wederzijds wantrouwen was dat nooit gelukt."

Was zonder dat gesprek onder vier ogen de regering gevallen?

"Het was een kritiek moment, ja. Het zou tot een kortsluiting hebben geleid."

De Wever kan hard zijn, maar zelf bent u ook geen koorknaap. U hakte in op minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA). U noemde hem ongeloofwaardig.

"Was dat hard? Als je iets afspreekt, moet dat nadien correct worden uitgevoerd. Dat is niet altijd het geval geweest."

Voor de opbrengst van de effectentaks, uw CD&V-trofee van het zomerakkoord, bent u opnieuw van hem afhankelijk. Bent u er gerust in?

"Die opbrengst is vastgelegd op 254 miljoen. Ik ga ervan uit dat de minister daar garant voor staat."

Fiscalisten lachen die 254 miljoen weg. En Van Overtveldt zelf lijkt niet dolenthousiast om ze te gaan halen.

"Dat kan best zijn, maar iedereen moet zich houden aan de afspraken."

Er zijn precedenten: zie de speculatietaks, die een slag in het water was.

(aarzelt) "Nogmaals: ik, euh..."

Zal ik uw zin zelf afmaken? 'Ik, Wouter Beke, heb er geen goed oog in, maar ik doe er in dit gesprek alles aan om bij de start van het politieke jaar geen olie op het vuur te gooien.'

(lacht) "Toch niet. Maar afspraken zijn er om te worden nageleefd."

Garandeert die 254 miljoen de fiscale rechtvaardigheid waar uw partij op hamert? Wat u doet, is een druppel wijn toevoegen aan een fles water en uw morrende kiezer doen geloven dat u hem een fles Pomerol serveert.

"Die vergelijking deel ik niet. Je moet dit in een ruimer kader van hervormingen zien. Naast die bijdrage van de grote vermogens is er ook de hervorming van de vennootschapsbelasting gericht op kmo's en houdt wie gaat werken meer netto over van zijn brutoloon. Leg dat hele pakket samen en je krijgt een rechtvaardig verhaal."

Maar wel op kosten van volgende generaties. De regering-Michel geeft elk jaar 8 miljard meer uit dan ze ontvangt.

"De begroting blijft ne moeilijke, dat is juist. Maar maak u geen illusies. Zelfs met een begroting in evenwicht moet je het jaar nadien weer herbeginnen. De vergrijzing doet de kosten hoog oplopen. Elke maand komen er in dit land 10.000 gepensioneerden bij. Alleen al onze pensioenkosten stijgen jaarlijks met een bedrag zo groot als het budget van Justitie. Deze regering heeft er - door meer mensen aan het werk te helpen en hen langer aan de slag te houden - voor gezorgd dat de meerkost van de vergrijzing alvast gehalveerd is. Dat is niet min. En dat doe je dus niet door minder dagen per week, minder uren per maand en minder jaren per carrière te gaan werken, zoals Elio Di Rupo voorstelt."

U gelooft hem niet?

"Ik ben niet de enige. Zelfs de sp.a gelooft niet in zijn recepten. Wat Di Rupo voorstelt, is de snelste weg naar de onbetaalbaarheid en dus de privatisering van de sociale zekerheid. Weet u wat ik in zijn boek had willen lezen? Recepten om de Waalse werkgelegenheidsgraad met 10% te doen stijgen en om het aantal leefloners en Walen in armoede te halveren. Pas dan tilt hij Wallonië op tot het niveau van Vlaanderen vandaag. Met de vierdaagse werkweek zal dat helaas niet lukken."

Dan moet het u plezieren dat cdH-voorzitter Benoît Lutgen de PS heeft ingeruild voor de MR.

"Ik juich die keuze toe. Dat is goed nieuws. Niet alleen voor Wallonië, waar je nu een as van MR en cdH krijgt die dicht aanleunt bij CD&V, maar ook voor Vlaanderen."

Verhoogt de bekering van Lutgen de kans op een heruitgave van de regering-Michel, aangevuld met cdH?

"Ik stap liever met dan zonder cdH in een regering. Maar als je spreekt over Michel II, dan kan dat alleen als N-VA zijn eis tot confederalisme nog eens vijf jaar in de diepvries stopt. Voor elke staatshervorming heb je sowieso een tweederdemeerderheid nodig met de PS. In dat geval is een tweede regering-Michel verder af dan ooit."

Maar komt een eerste regering-Beke misschien wel dichterbij.

"Daar kan ik vandaag niets zinvols over zeggen."

Maar het speelt wel in uw hoofd?

"Ik heb nog nooit bedacht dat ik het premierschap nodig heb om gelukkig te zijn. Die blinde ambitie is mij vreemd."

Nochtans wordt die u door vriend en vijand toegeschreven.

(lacht) "Kwaadsprekerij."

Je kunt het ook kansberekening noemen. Eén: cdH komt erbij. Twee: een N-VA-premier is voor de Franstaligen ondenkbaar. Drie: een derde Franstalige eerste minister op rij is onwaarschijnlijk. Veel wegen leiden dan naar u.

"Daar ben ik echt niet mee bezig. Ik focus nu eerst op de gemeenteraadsverkiezingen van 2018. In 2012 haalden we over heel Vlaanderen 26%. Ook straks willen we lokaal de sterkste partij van Vlaanderen blijven. Maar of ons dat opnieuw 137 burgemeesters (op 308 gemeenten, red.) oplevert, valt niet te voorspellen. Al was het maar omdat er vandaag tien CD&V-burgemeesters over een fusie praten met hun buren."

CD&V blijft zwak staan in de steden. Met Hasselt, Genk en Roeselare bestuurt u vandaag de 7de, de 11de en de 12de stad van Vlaanderen. Heeft u straks uitzicht op meer?

"Ja. We hebben grote ambities in Brugge, de derde stad van Vlaanderen. En ook in de tweede en de eerste staan we sterker dan in 2012: in Gent met Mieke Van Hecke en in Antwerpen met Kris Peeters. U raadde mij in 2012 vooraf aan om alvast mijn spullen in kartonnen dozen te laden, want CD&V stond op verliezen. Wel, we staan er beter voor dan toen. (lachje) Ik zou u dan ook afraden om u straks opnieuw aan voorspellingen te wagen op basis van een nationale peiling."

2019: Kris Peeters burgemeester van Antwerpen, Bart De Wever minister-president en Wouter Beke premier. Dat is niet eens zo'n wilde gok, toch?

(lacht) "Ik heb geen glazen bol."

Maar u wilt er wel voor tekenen?

"Geen commentaar."

Volg Wouter

Facebook   Twitter LinkedIn Logo Youtube

Twitter