Een stukje taart met de familie

zondag 1 oktober

 Voor wie is het herkenbaar: een feestje met de familie, gezellig rond de tafel. De tieners op Whatsapp met hun vrienden, de kinderen spelend op de iPad. Zelfs de peuters reiken swipend in de lucht naar papa’s scherm, terwijl die foto’s laat zien van de laatste vakantie of dat heerlijke restaurantbezoek. En oma? Die zit er wat stilletjes bij, achter een stukje taart, genietend van haar familie om zich heen. Opa is al dood, en op zulke feestelijke momenten gaan we haar halen uit het rusthuis. Vandaag uiteraard ook, want ze wordt 86. Of 87? Erg oud, alleszins.

 Het tafereel is typerend voor onze samenleving. Terwijl iedereen druk bezig is met zichzelf, zijn werk of zijn gezin, en volop in het centrum van het leven staat, staan onze ouderen zwijgzaam aan de zijkant. Ze klagen daar zelden over. Misschien omdat ze na een lang leven liever wat rust willen. Misschien omdat ze niet zo goed weten op welk forum je tegenwoordig je mening dient te spuien. Of misschien omdat ze het zelf gingen aanvaarden.

 Ooit waren onze oudere mensen de vaten van wijsheid en ervaring waarvan iedereen wilde proeven. Nu worden ze vaak gedefinieerd in termen pensioenkosten, rusthuisbedden of ziekenhuisfacturen. Typerend voor een samenleving die rationeler wordt en haar zingeving verliest. Alles moet snel gaan, nuttig zijn, en vooral efficiënt. Die oudere mensen, die passen niet in dat plaatje. En dat voelen ze zelf ook zo aan. ‘We kunnen niet meer mee’.

 Dat las ik ook in de discussie rond levensmoeheid. ‘Je ziet het niet meer zitten? Ga dan maar. We zullen je helpen.’ Zouden we ook zo reageren als onze tienerdochter zoiets vraagt? Voor haar zien we nog een heel leven, vol waardevolle momenten. Onze ouderen, daarvan begrijpen we nog dat het leven hen niet al te veel meer te bieden heeft.

 Maar dat is natuurlijk onzin. Ik ben ervan overtuigd dat elk leven waarde heeft. Misschien heeft het geen economisch nut, meer nog: misschien is het leven in kwestie zelfs schadelijk voor de schatkist van dit land. Maar het heeft wel waarde voor de maatschappij. Soms voor een klein groepje familieleden, soms voor een hele buurt, en soms zelfs voor een volledige samenleving. De waarde van een persoon zit niet in zijn leeftijd, maar in zijn betekenis voor anderen. En die verdwijnt niet als je 90 wordt.

 Op hun gezegende leeftijd hebben oudere mensen een schatkamer aan ervaring en kennis. Over onze afkomst, hoe de samenleving veranderde, hoe we kunnen leren uit het verleden. Ze zijn bakens van rust en eenvoud in een chaotische wereld. Ze weten nog hoe een fiets in elkaar zit en hoe je vetvlekken uit je kleren wast. Ze hebben herinneringen over onze geschiedenis, feiten die misschien te banaal zijn voor Wikipedia maar waardevol door hun details en hun kleur. Herinneringen aan gebeurtenissen die wij ons zelfs niet kunnen voorstellen. 

 Omgekeerd moeten we onze ouderen natuurlijk ook levenskwaliteit kunnen garanderen. De keuzevrijheid hoe zij hun oude dag willen slijten. Ze moeten de mogelijkheid hebben om hun leven betekenis te geven. En ze verdienen respect, ook al zijn ze aan het bed gekluisterd, hebben ze geen e-mailadres of kennen ze het verschil tussen Facebook en Twitter niet. Meer levenskwaliteit, dat kan ook al een telefoontje zijn, of een wandeling. Of een stukje taart met de hele familie.

 Mijn oma is vorig jaar overleden, ze was mijn laatste grootouder. Aan haar kan ik het spijtig genoeg niet meer zeggen. Maar ik hoop dat we het als samenleving aan onze ouderen mee kunnen geven: ook jullie hebben waarde. Als je het geluk hebt vandaag je bejaarde ouder of grootouder te kunnen bezoeken, daarom deze warme oproep. Geef hem of haar dan, op deze Internationale Dag van Oudere Mensen, maar een dankbare knuffel, samen met het gevoel dat we hen hier nog zo lang mogelijk bij ons willen houden.

Volg Wouter

Facebook   Twitter LinkedIn Logo Youtube

Twitter