Afscheidswoord voor Leo Tindemans

vrijdag 2 januari

Dames en heren 

Wij nemen vandaag afscheid van Leo Tindemans.  Een monument in de Belgische en Europese politiek.  Een monument in de partij.

Leo Tindemans was nationaal secretaris van de CVP als hij in 1961 een ander monument in het parlement opvolgt, namelijk Frans Van Cauwelaert.  Alleen al dit gegeven om als opvolger van zo’n icoon in het parlement te komen, voorspelde een grote politieke carrière.  Hoewel toenmalig voorzitter Paul Vanden Boeynants hem afraadde om de stap van nationaal secretaris naar een parlementair mandaat te zetten: Volgens vanden Boeynants was hij een te grote intellectueel en zou hij geen 5.000 stemmen halen.  Het werden er in 1979 bijna 1 miljoen.   In Vlaanderen haalde de partij met Tindemans bijna de absolute meerderheid.

Maar op één vlak had Vanden Boeynants zich niet vergist.  Leo Tindemans was inderdaad een intellectueel.  Hij studeerde handelswetenschappen en economische wetenschappen en vatte als Kamerlid nog de studies aan in de politieke wetenschappen.  Hij werd ook hoogleraar aan de KULeuven.

Na 7 jaar Kamerlid te zijn geweest, werd hij minister.  Van 1968 tot 1989 zou hij bijna onafgebroken deel uitmaken van regeringen.  Tussen 1973 en 1978 leidde hij zelfs twee regeringen.

Als minister van Communautaire betrekkingen in de regering van Gaston Eyskens legde hij mee de basis voor de federale idee.  In 1978 zou zijn regering vallen over het Egmontpact, een pact dat een verdere uitvoering van deze federale idee moest geven.  Zonder meer historisch is zijn toespraak op 11 oktober 1978 waarin hij liever de consequentie trok en liever zijn ontslag indiende dan de grondwet als een vodje papier te laten beschouwen.

In de jaren zeventig voelde hij als één van de eerste politici aan dat het klassieke keynesiaanse antwoord op de oliecrisis niet zou volstaan om ons land er terug bovenop te brengen.  Hij voerde toen in de partij, in het parlement en in de regering een harde strijd om de anderen te overtuigen naar andere recepten te grijpen.  Helaas.  Pas jaren later zou het roer worden omgedraaid.

In de jaren tachtig zou hij uitgroeien tot één van de belangrijkste internationale ministers van Buitenlandse Zaken, een job waarvoor hij leek voorbestemd te zijn.  Nog steeds indrukwekkend is zijn rapport uit 1975 te beschouwen waarbij hij zijn toekomstvisie over Europa neerschreef.  Wie deze visie van 40 jaar geleden vandaag opnieuw leest, beseft maar dan hoe visionair dit rapport is geweest.

Het spreekwoord zegt: als een wijze man sterft, dan brandt een bibliotheek af.  Dat gevoel hebben we vandaag.

Leo Tindemans werd gedreven door een overtuiging.  ‘Toute politique implique quelque idée de l’homme’, aldus de Franse filosoof Paul Valéry.   Dit gold zeker voor Tindemans.  Hij had een visie van graniet op mens en samenleving, op de politiek, de democratie en de grondwet en was bereid de consequenties te dragen en geen dingen te aanvaarden die hiertegen fundamenteel zouden indruisen.

Deze visie heeft hij decennialang uitgedragen.  Op die manier is hij een boom geweest waarin veel vogels zich politiek genesteld hebben. 

Zo zal Leo Tindemans ons in herinnering bijblijven.  Op zijn negenstigste verjaardag hielden we nog een feestetentje voor hem.  Hij heeft ons toen nog toegesproken: de stem licht gebroken, maar met hetzelfde vuur als al zijn toespraken de decennia ervoor.  Hij sprak toen over de essentie van zijn engagement.

Een essentie die kan samengevat worden in de woorden die Oliver Goldsmith al in 1770 in ‘the deserted village’ neerschreef:

wee het land waar haast het zijn bepaalt. 

Waar de rijkdom groeit, maar de mens verschraalt.

Vandaag voelen wij ons verschraald.  Verschraald omwille van het verlies van Leo Tindemans.  Maar wij voelen ons ook verrijkt.  Verrijkt in de herinnering aan hem, aan wat hij heeft betekent, aan wie hem heeft geinspireerd.


Wouter Beke


Volg Wouter

Facebook   Twitter LinkedIn Logo Youtube

Twitter